Platon’da Varlık ve Yasa
Hukuk felsefesi ve sosyolojisi alanında çalışmalar yapan Osman Vahdet İşsevenler tarafından kaleme alınan, Platon’da Varlık ve Yasa isimli kitap, 2015 senesinde yayımlanmıştır. Hukuk felsefesi okurları kadar felsefe okurlarının da müracaat edebileceği içeriği ile eserde hem Antik Yunan felsefesinin başat isimleri ve meseleleri hem de insan var oldukça merkezinde olmaya devam edegelecek hakikat ve hukuk ele […]
Buyruk Nedir? Üzerine
Giorgio Agamben, modern düşüncenin arkeolojisini yapan istisna hali ve kutsal insan gibi anlama ve anlatma biçimleriyle tanınan bir düşünürdür. İtalyan olmasının düşünme biçiminin üzerinde belirleyici olduğu muhakkak. Bilhassa egemenlik, siyasal iktidar, şiddet, hukuk gibi hususlarla ilgilenmesi ferdî olarak hem Roma İmparatorluğunun hem de Katolikliğin mirası üzerinde yaşamasıyla izah edilebilir. O da tüm çağdaşları gibi içine […]
Şer’î Hüküm Yasa Olarak Değerlendirilebilir mi?
Bu yazı, esas itibarıyla şer’î hükmün mahiyetine işaret ederek bugünkü anlamda yasa fikri ile aralarında benzerlik olup olmadığını ve klasik dönemde anlam ve işlevini bugün devam ettirip ettirmediğini sorgulamak amacıyla kaleme alınmıştır. Bu amaçla şer’î hükmün, tarihsel tecrübede yani fıkhın genel olarak hayatı, özel olarak hukukî hayatı düzenlediği dönemlerdeki işlevi, daha açık söylenirse o dönemde […]
Peygamberlik Felsefeye Konu Olabilir mi? İbn Sînâ’nın “Yasa” Merkezli Peygamberlik Öğretisi
Elmalılı Hamdi’nin (ö. 1942) Metâlib ve Mezâhib tercümesinin meşhur “dîbâce”si, Hıristiyanlık–İslam ve modern Batı felsefesi–İslam düşüncesi arasında yaptığı derinlikli karşılaştırmalar; felsefe–din ve akıl–nakil ilişkisine dair hayranlık uyandıran tahlilleriyle temayüz eden bir metindir. Bu karşılaştırma ve tahliller sadedinde Elmalılı Hamdi, konuyu peygamberlik meselesine getirerek şu dikkat çekici tespitleri yapar: “Burada şunu kaydetmeden geçemeyeceğim ki vahdâniyet–i ilâhiye […]
Yasa/Hakikat–Tekil Olay Dikotomisi Bağlamında Adaletin Paradoksal Doğası Üzerine Bir Soruşturmaa
Adalet kavramının, tüm düşünce tarihi boyunca bilge, filozof ve düşünürlerin olduğu kadar, belki de daha da fazlası, yasa koyucu, yönetici ve hukukçuların zihinlerini en çok meşgul etmiş kavramların başında geldiği söylenebilir. Kuşkusuz herkes, adaletin gerekli, olmazsa olmaz bir değer olduğunu kabul eder. Fakat âdil olunduğundan, adaletle hükmedildiğinden nasıl emin olunacağı sorusu, bir çırpıda yanıtlanabilir bir […]
Pragmatizmin Bir Yasası Var mı?
Gerçeklik ve Yasa William James, “The Sentiment Of Rationality/Rasyonalite Duygusu” adlı makalesine “Felsefecilerin yerine getirmek zorunda oldukları görev nedir? Ve onlar neden felsefe yaparlar?” sorularıyla başlar. Ona göre felsefeciler, doğanın bir lütfu olarak herkesin zihninde taşıdığı oldukça parçalanmış ve karmaşık bir evren anlayışı yerine eşyanın bütününe dair rasyonel bir anlayışa sahip olmak isterler. Zira gerçeklik, […]
Doğa Yasalarının Metafizik Temellerini Araştırma Mümkün müdür?
Dünyanın düzenli ve kurallı olduğu yaygın bir düşüncedir. Bu kadar düzenli olduğu için, geçmişteki ya da gelecekteki durumu hakkında çoğu pratik olarak tanımlanabilecek amaçlar için güvenilir birçok öngörü ve tahminde bulunabiliyoruz. Empirik malzemenin bu düzenliliği ve kurallılığı olmasa günümüzde ortaya koyduğumuz birçok teknolojik ilerleme gerçekleşme imkânı bulamayacaktı. Düzenlilik üzerine kurduğumuz üretim süreçleri, teknolojik gelişmişlik ve […]
Doğa Yasaları ve Açıklama
Bilimin amaçlarından biri, doğada karşımıza çıkan olguları ya da fenomenleri açıklamaktır. Bilimsel açıklama, bir olay/fenomeni anlaşılır kılmak için bilimsel bir olguya ya da teoriye yapılan atıftır. Bilimsel açıklamanın ne olduğu bilim felsefesindeki en önemli tartışmalardan biridir. Kabaca bilimsel açıklama ile ilgili yaklaşımları üç başlıkta tasnif etmek mümkündür. Birinci yaklaşımlar grubu, bilimsel açıklamanın doğa yasaları veya […]
Zorunluluk ve Özgürlük Arasında Tarih Varlığı
Tarih varlığına yaklaşım birkaç farklı biçimde tezahür ediyor. Tarihi, filoloji ve arkeoloji üzerinden yaşanmış olayların birikimi, tasnifi ve dökümü olarak ele almak, günümüzde tarihçinin görevi olarak öngörülürken; yaşanan olayları esnasında kayda geçirme görevini geçmişte vakanüvisler (annualist) üstleniyordu. Yakın Çağ’la birlikte felsefe, sayılıp dökülen, tasnif edilen olgu ve olayların oluşturduğu ideal varlık alanında, genelgeçer, tümel–kavramsal olanı […]
Sosyolojide Yasacı Açıklamanın Serencamı
Sosyal Bilimlerde Yasacılık ve Pozitivizm Sosyoloji, modernlikle başlayan paradigmatik değişime özgü bir disiplin olarak ortaya çıktı. Avrupa’daki iki büyük devrimin toplumları sarsan sonuçları ve sorunlarının çözümü için adeta aşkın bir misyonla sahnede yer aldı. Bu süreçte neredeyse tüm sosyal bilimler; insan, varlık ve hayat üzerine modernlikle gelen epistemolojik ve ontolojik eksen değişimini meşrulaştırma işine koyuldu. […]