İmkân ve Değer Kıskacında Teknolojinin Geleceği
İnsanı diğer canlılardan farklı kılan yönlerinden biri, âlet kullanma niteliğidir. Diğer canlılar arasında da âlet kullananlar bulunmaktadır fakat insan, evrenin sırlarını, maddenin gizemini ve kendi maksatları için etrafındaki nesnelerin araç olabilme kapasitesini merak etme, anlama ve değerlendirme özelliğiyle ayrışmaktadır. Başka bir ifadeyle insan, duyularını ve hayalini aklıyla birlikte kullandığından sahip olduğu organ ve güçlerin imkân […]
Teknik Sorunu veya İnsanın Kendi Müktesebâtı ile İbtilâsı
Giriş Teknolojinin “İnsanın maddî çevresini denetlemek ve değiştirmek amacıyla geliştirdiği araç gereçlerle bunlara ilişkin bilgilerin tümü” (TDK, Türkçe Sözlük) olarak tanımlanması, onun mahiyetini ifade hususunda oldukça eksik kalmaktadır. Bu tanımı dikkate aldığınız taktirde tekniğin ve teknolojinin insan için herhangi bir menfi anlamının olması, söz konusu bile olmamaktadır. Genel olarak modern dünyada teknik ve teknoloji ile […]
İnsanın Teknik ile İmtihanı
Âlet kullanma becerisi, insanın ayırt edici özelliklerinden birini teşkil eder. Bu sayede insan, içinde bulunduğu fiziksel şartların beraberinde getirdiği sınırlılıkları aşma ve kendi içindeki anlamları dışa çıkartarak, dışta yeni varlık durumları meydana getirebilme imkânı kazanır. Bu yönüyle teknik veya sınâ‘a, insan için melekeler gibidir. İnsan bedenine ve ruhuna içkin somatik ve psikolojik melekelerden farkı, onu […]
Ama “Sınır” Nerede? Tabîî Bir Süreç Olarak Teknoloji
Teklif yazılarımızın birçoğunda insanın varlıkça(ontolojik) kâinatın/evrenin bir devamı olduğunu, bilgice(epistemolojik) ise, âleme dönüşen tarafıyla kâinatın insan idrâkinin bir uzantısı hâline dönüştüğünü vurgulamıştık. Daha önceki yazılarımızda gerekçelerini vererek çözümlemeye çalıştığımız bu hâl, insanın Yeryüzünde yaşamakla birlikte, hem ferd hem de toplum olarak, iç–içe geçmiş katmanlı küreler şeklinde, kendi Dünyasında hayat sürdüğünü gösterir. Yine katmanlı kürelerden teşekkül […]
Teknoloji Kullanımından Kaynaklanan Zulümlere Dur Diyebilmenin Hakiki Bir Zemini Var mı?
İnsan hayatta kalmaya ve hayatını kolaylaştırmaya çalışan bir varlık. Eldeki antropolojik verilere göre yerküre üzerindeki bulunuşunun ilk zamanlarından bu yana âletler, araçlar, (…) geliştirme kabiliyetine sahip olmuş. Yapabildiklerini daha etkili (İng. effective) yapabilmek, kendi yapabildiklerini dışsallaştırarak devredebilmek için türlü çeşit teknolojiler geliştirmiş. Bu itibarla teknoloji geliştirebilme, insanın çok temel bir vasfı. Öte yandan teknoloji […]
Açık Oturum: Teknoloji
İhsan Fazlıoğlu: Değerli dostlar, bugün teknoloji konusunu konuşmak ve söyleşmek için toplandık. Teknoloji, çağımızın en önemli gerçeklerinden biri. Hatta diyebiliriz ki, artık teknolojinin inşâ ettiği bir gerçeklik içinde yaşıyoruz. İçinde yaşadığımız teknolojik gerçekliğin ne olduğu ve ne anlama geldiği üzerinde bir tartışma olacak oturumumuz. Eleştiriler var, savunular var, tamamen karşı çıkanlar var… İnsana sunduğu hayatı […]
Ahlâk İlmi’nin Tarifi: Şerhu’l-Ahlâki’l-Adudiyye’den
Çünkü ahlâk ilminin tarifi, övülen huyları kazanmak ve yerilen huyları terk etmek için bu huylara dâir bilgidir. Ahlâk ilminin konusu; övülenlerin, yerilenlerle değiştirilmesi bakımından insan huylarıdır. Gayesi ise dünya ve ahiret hayatında iftihar edilecek mutluluklar ile insan nefsinin yetkinleşmesidir. Hatta elçi ve nebilerin gönderilmesindeki amaç, inanç konuları hakkında yakinî bilgiye ulaşmanın ardından huyların güzelleştirilmesinden başka […]
Ahlâkîliğin Doğası’ndan
Kendi içinde bir bütünlük oluşturacak şekilde düşünülebilen her türlü toplumsal olgu, insan bireyleri tarafından çizilmiş erdem veya erdemsizlik resimleridir. Temel anlamları insan fertlerinin zihninde bulunan bu resimler, sadece anlamları bakımından değil, doğal bir hareketler bütünü olarak da insan fertlerinde bağımlıdır. Bu bağlamda insan ferdi, eyleme anlam vermesi bakımından metafizik, hareket vermesi bakımından ise fiziksel bir […]
Kant Okumaları: İkinci Kritik’ten
Böylece Tanrı, özgürlük ile ölümsüzlüğü aklımın zorunlu pratik kullanımı amacıyla varsaymam bile olanaksızdır. Eğer teorik akıl için aynı zamanda [ölçüsüz] iç görü gibi bir boş savı yoksaymayacak olursam, aklın böyle bir iç görüye ulaşabilmek için öyle ilkelerden yararlanması gerekir ki, gerçekte yalnız olanaklı deneyimin nesnelerine eriştikleri için eğer bir deneyim nesnesi olmayacak olana uygulanacak olurlarsa, […]
Etika Üzerine
Spinoza’nın Etika’sı modern ve çağdaş Batı felsefesinde önemli bir yere sahiptir. 1677’de yayımlanan bu eser, insan ahlâkî yaşamına dâir son derece rasyonel ve sistematik bir yaklaşım sunar. Spinoza, bu eserde fikirlerini geometrik bir yöntemle geliştirir ve argümanlarını inşa etmek için tanımlar, aksiyomlar, önermeler ve kanıtlamalar kullanır. Eser, en çok Spinoza’nın geliştirdiği varsayılan panteist tezlerle bilinir. […]