Görünüş, Gerçeklik ve Müşâhede
Havâssa kemâlinin eserlerini müşâhede yoluyla kendilerinden kurtulmayı nasip ettin ve kadim inayetinin kemaliyle, onları Sen’in dışındakilere yönelmek vahşetinden muhafaza ettin. Bir taifeyi de bu eserlerin müşâhedesi yoluyla mazharlarla meşgul eyleyip onlara kendilerinden kurtulmayı lütfetmedin. Allah onunla birçok kimseyi dalâlete, birçok kimseyi de hidayete sevk eder. Mezâhir, Mısır’ın Nil’i gibi, Mahbûblara su, mahcûblara belâdır.1 […]
Kesişen ve Ayrışan Yönleriyle Nazar ve Müşâhede Yöntemleri
Nazar ve müşâhede lafızları, geçmişten günümüze insanın hakikate ulaşma çabasında izlediği farklı yolları ifade eder. Bu sebeple iki yöntemin gücü ve sınırları hakkında pek çok tartışma yapılmıştır. Tartışmaların bir çırpıda sayılması dahi güç olan pek çok ayrıntısı vardır. Bu yazıda çoğu zaman karıştırılan ve meselenin nirengi noktası olduğunu düşündüğüm bir meseleyi ele alacağım. Önce meseleye […]
“Nazariyyât ile Bir Şeyler Olur Zannetme” Ya Müşâhede ile?
Yeşil kelimesinin, yalnızca Türkçe denilen dil içinde bir gönderimi vardır ve bu gönderim ancak Türkçe’nin sözlük küresindeki uzayda girdiği ilişkilerle bir anlama sahiptir. Bahse konu sözlük küresi, kökçe vazʻî olmakla birlikte, canlıdır; içinde varlığa gelen kelimeler, ister hakikî ister istîmalî açıdan olsun birbirleriyle girdikleri ilişkilerin belirlediği bir kurallılık içinde hayat sürerler. Doğarlar, büyürler; bir yerleri […]
Müşâhede ile Farkına Varılabilenin Mahiyeti Nazarî Usûl ile Ne Ölçüde Açılabilir?
Müşâhede yoluyla bir bilginin ortaya çıkıp çıkmadığı önemli bir tartışma konusudur. Müşâhedenin öznel bir tecrübeden ibaret olduğunu, bir farkındalık oluşturduğunu, lakin iş bunun ifadesine geldiğinde mevcut kavramsal çerçevenin belirleyici olduğunu savunanlar ekseriyettedir. Hatta tecrübenin umulduğu ölçüde “saf” (kavramsal dolayımlardan ârî) olmadığını iddia edenler de vardır. Dolayısıyla müşâhedenin ya da müşâhede vasıtasıyla temas edilenin mahiyeti nazarî […]