Kötülüğün Yüzsüzlüğü: Epstein Redâeti ve Azgınlık Düzeni

“İnsan olmak demek, insan olmamak tehlikesine açık olmak demektir” demişti Gasset, İnsan ve Herkes kitabında.1 Gasset için bu tespit, insanın, kendi insanlığı da dâhil olmak üzere her şeyi tercih konusu haline getirebilen varoluşsal açıklığını ifade ediyordu. İnsânî özgür irade için sadece şunu ya da bunu yapıp yapmamak değil, yaşayıp yaşamamak, hatta insan olup olmamak da […]

Düzen ve Azgınlık

Fârâbî, İbn Sînâ, İbn Tufeyl ve İbn Rüşd gibi İslam dönemi filozoflarının bilhassa nübüvveti temellendirme bağlamında dile getirdikleri üzere insanlar hayatlarını idame ettirmek için bir arada yaşamak zorundadır. Bir arada yaşayan insanlar ortaklık ve mübadele yaparlar. Ortaklık ve mübadele ise düzenleyici ve dağıtıcı adaleti sağlayacak kanunlara ihtiyaç duyar. Kanunlar, hem bir şahıs ve topluluğun diğerinin […]

“Kötülük’ün Mâkûliyeti”: Azgınlık Düzeni’nin Kavramsal Arkeolojisi

Türkçe azgın kelimesi, ‘az–’ fiilinden türer. Fiil, pek çok Türk lehçesinde “şaşırmak, yoldan sapmak, doğruluktan ayrılmak, yoldan çıkmak” anlamlarına gelir. Azerbaycan Türkçesinde, günümüzde dahi “yolunu kaybetmek”, dolayısıyla “kaybolmak” anlamlarında kullanılmaya devam eder. Budist ve Maniheist Uygur Türkçesiyle kaleme alınmış eski metinlerde, daha da tahsis edilerek soyut anlamda, “günah işlemek”, hatta “dinden sapmak” anlamlarını hâizdir. Kelimeye […]

Fıkıh Usûlünün Çağdaş Anlamı Üzerine

Usûlü’l–fıkıh ya da Türkçede daha çok bilinen formuyla fıkıh usûlü, İslâmî bilginin son vahiyle yani Kur’ân–Sünnetle irtibatını teorik ve metodolojik açıdan ele alan bir ilimdir. İslam ilim tasnifinde bu ilmin konumu malum olsa da onun Modern Batı merkezci bilim anlayışının hâkim olduğu bir bağlamda ve bilimler tasnifinde neye karşılık geldiğine ilişkin farklı yorumlar ve değerlendirmeler […]

Günümüzde Müslümanların Nasıl Bir Usûle İhtiyacı Var?

Hakikat elimizin altında değil. Her şeyi zorlaştıran da bu, ilginç kılan da… İnsanlık hakikate sadık sözün peşinde bitmeyen, tükenmeyen bir arayışla mükellef. Birileri, iyi ki, uğraşıp didinip izlenebilecek yollar açıyorlar: 1. İnsan fikrinin işleyiş biçimini ele alan mantık usûlü bir yol. Bilinenden bilinmeyene geçiş için köprüler kuruyor. 2. Sözün hangi şartlarda içeriği bakımından doğru olduğunu […]