Tekvin, Teklif ve Mâkûliyet
Rasyonalite, birçok başka anlamıyla birlikte, herhangi bir düşünceyi, davranışı ve yapıyı ortaya çıkaran arka plandaki akıl yürütme ve gerekçelendirme sistemini ifade eder. Rasyonalitelerden söz etmek ve farklı geleneklerin evvelemirde farklı rasyonaliteleri olduğunu söylemek, aynı zamanda bir geleneği ortaya çıkaran şeyin ona özgü rasyonalite olduğunu öne sürmek anlamına gelir. Kuşkusuz rasyonaliteler inanç ve davranışlarımız için hayâtî […]
Mâkûliyet Ne Demektir?
Keşke başlıktaki sorunun kısa ve açık bir cevabı olsaydı. Fakat bu soruyu cevaplamak, hangi açıdan alırsak alalım kolay değildir. Sanırım “mâkûl” kelimesi üzerinden ilerlemeyi deneyebiliriz. Şöyle diyebiliriz: Aklın kavradığı şey, mâkûldür. Bu durumda bir şey akıl tarafından kavranamıyorsa mâkûl olmayacaktır. Fakat sorun, mâkûl kelimesinin açıklaması olmadığından bu cevap yeterli olamaz. Mesele, aklın tam olarak ne […]
Sem’iyyât ve Mâkûliyet: Mâkûliyet Sorunu Aşılabilir mi?
1. Mâkûliyet, ön şartlarını yerine getiren insanlar tarafından anlaşılabilir, açıklanabilir ve yapılabilir olmayı ifade eder. Mâkûliyet, esas itibarıyla insan fiilleri ile alakalıdır; insanların bireysel/amel, toplumsal/muamele ve sistemsel/mübadele fiilleri ve bunların sonuçları, mâkûliyetin konusudur. Bunun ötesinde insan fiillerinin son ucu olarak ortaya çıkan ilişki düzenleri ve sistemler de mâkûliyet ile alakalıdır. Doğrudan insan fiili olmamakla birlikte, […]
Fıkıh Usûlünün Çağdaş Anlamı Üzerine
Usûlü’l–fıkıh ya da Türkçede daha çok bilinen formuyla fıkıh usûlü, İslâmî bilginin son vahiyle yani Kur’ân–Sünnetle irtibatını teorik ve metodolojik açıdan ele alan bir ilimdir. İslam ilim tasnifinde bu ilmin konumu malum olsa da onun Modern Batı merkezci bilim anlayışının hâkim olduğu bir bağlamda ve bilimler tasnifinde neye karşılık geldiğine ilişkin farklı yorumlar ve değerlendirmeler […]
Günümüzde Müslümanların Nasıl Bir Usûle İhtiyacı Var?
Hakikat elimizin altında değil. Her şeyi zorlaştıran da bu, ilginç kılan da… İnsanlık hakikate sadık sözün peşinde bitmeyen, tükenmeyen bir arayışla mükellef. Birileri, iyi ki, uğraşıp didinip izlenebilecek yollar açıyorlar: 1. İnsan fikrinin işleyiş biçimini ele alan mantık usûlü bir yol. Bilinenden bilinmeyene geçiş için köprüler kuruyor. 2. Sözün hangi şartlarda içeriği bakımından doğru olduğunu […]