Sorular, Sorunlar ve Kaderimiz
Düşüncelerimiz gibi sorularımız, dolayısıyla sorunlarımız da katmanlı bir yapı arz eder. Sorularımızdan bazıları doğrudan arz üzerindeki bulunuşumuza yönelir. Bunlar en aslî sorulardır ve buradaki varlığımızı anlamlandırmayı amaçlar; nereden geldiğimiz, nerede olduğumuz, bizden ne beklendiği ve nereye doğru gittiğimiz gibi varoluşsal kaygıları dile getirirler. Böyle sorularla ilgili olarak insan türü ortaktır. Sahip olduğu katlanmış bilinç yapısı […]
Sorunu Sorun Etmek: Sahîh İlke, Sarîh Bilgi
İbn Sînâ’nın öğrencisi filozof Ebû Nasr Nesevî, H. 473/M. 1080–1081 yılında matematikçi–filozof Ömer Hayyâm’a bir mektup yazar.1 Nesevî, mektubunda Hayyâm’a, iki konuda tek bir soru sorar: Âlem’in, bahusus insanın yaratılmasında ve insanın ibâdetlerle mükellef kılınmasında Tanrı Teâlâ’nın hikmeti nedir? Nesevî, akabinde, Hayyâm’ı öven beyitlerinde iki meseleyi sırasıyla tekvin ve teklif olarak kavramsallaştırır ve her iki […]
Sorun Ne?
“Bir şey biliniyorsa talep edilemez, bilinmiyorsa da talep edilemez, o hâlde öğrenme imkânsızdır” şeklinde özetlenen meşhur Menon paradoksuna birincisi Aristoteles’e, ikincisi Fârâbî’ye ait olan iki büyük çözüm önerilmiştir. Aristoteles bu paradoksu kuvve–fiil ayrımıyla çözerek öğrenmenin kuvveden fiile intikal olduğunu söylemiştir. Aristoteles’ten Fârâbî’ye kadar paradoksun ele alındığı felsefe metinlerinde kuvve–fiil ayrımının işlendiği görülür. Fârâbî paradoksa yeni […]
Fıkıh Usûlünün Çağdaş Anlamı Üzerine
Usûlü’l–fıkıh ya da Türkçede daha çok bilinen formuyla fıkıh usûlü, İslâmî bilginin son vahiyle yani Kur’ân–Sünnetle irtibatını teorik ve metodolojik açıdan ele alan bir ilimdir. İslam ilim tasnifinde bu ilmin konumu malum olsa da onun Modern Batı merkezci bilim anlayışının hâkim olduğu bir bağlamda ve bilimler tasnifinde neye karşılık geldiğine ilişkin farklı yorumlar ve değerlendirmeler […]
Günümüzde Müslümanların Nasıl Bir Usûle İhtiyacı Var?
Hakikat elimizin altında değil. Her şeyi zorlaştıran da bu, ilginç kılan da… İnsanlık hakikate sadık sözün peşinde bitmeyen, tükenmeyen bir arayışla mükellef. Birileri, iyi ki, uğraşıp didinip izlenebilecek yollar açıyorlar: 1. İnsan fikrinin işleyiş biçimini ele alan mantık usûlü bir yol. Bilinenden bilinmeyene geçiş için köprüler kuruyor. 2. Sözün hangi şartlarda içeriği bakımından doğru olduğunu […]